Από όλους τους μύθους που διαδραματίζονται στην Κρήτη, κανένας δεν είναι τόσο γνωστός όσο αυτός του Μινώταυρου, του τέρατος που ήταν μισός άνθρωπος και μισός ταύρος και ζούσε κλεισμένο σε έναν λαβύρινθο στο ανάκτορο του βασιλιά Μίνωα. Είναι μια ιστορία για την αλαζονεία, τις έξυπνες εφευρέσεις, τον έρωτα και την προδοσία.
Ένας βασιλιάς, ένας ταύρος και ένας λαβύρινθος
Στον μύθο, ο Μίνωας ζήτησε από τον Ποσειδώνα ένα σημάδι ότι ήταν ο νόμιμος βασιλιάς της Κρήτης. Ο θεός της θάλασσας έστειλε από τα κύματα έναν υπέροχο λευκό ταύρο, με τη συμφωνία ότι ο Μίνωας θα τον θυσίαζε. Ο Μίνωας όμως λυπήθηκε το ζώο και θυσίασε άλλον ταύρο στη θέση του.
Ο Ποσειδώνας πήρε την εκδίκησή του. Έκανε την Πασιφάη, τη γυναίκα του Μίνωα, να ερωτευτεί τον ταύρο. Εκείνη ζήτησε τη βοήθεια του Δαίδαλου, του ιδιοφυούς τεχνίτη της αυλής, που της έφτιαξε μια κούφια ξύλινη αγελάδα. Από αυτή την παράξενη ένωση γεννήθηκε ο Μινώταυρος, με σώμα ανθρώπου και κεφάλι ταύρου.
Ο Μίνωας δεν μπορούσε να αφήσει το τέρας ελεύθερο, γι' αυτό ζήτησε από τον Δαίδαλο να του φτιάξει μια φυλακή. Ο Δαίδαλος σχεδίασε τον Λαβύρινθο, ένα κτίριο με τόσους δαιδαλώδεις διαδρόμους που όποιος έμπαινε δεν έβρισκε ποτέ την έξοδο. Στην καρδιά του ζούσε ο Μινώταυρος.
Στη συνέχεια ο Μίνωας επέβαλε στην Αθήνα έναν σκληρό φόρο, ως τιμωρία για τον θάνατο του γιου του εκεί. Σε τακτά διαστήματα οι Αθηναίοι έπρεπε να στέλνουν στην Κρήτη επτά νέους και επτά νέες. Τους έκλειναν στον Λαβύρινθο και κανείς δεν γύριζε πίσω.
Ο Θησέας, η Αριάδνη και ο Ίκαρος
Ο Θησέας, γιος του βασιλιά της Αθήνας Αιγέα, αποφάσισε να ταξιδέψει μαζί με τα θύματα για να δώσει τέλος στον φόρο. Στην Κρήτη τον ερωτεύτηκε η Αριάδνη, η κόρη του Μίνωα, και του έδωσε ένα κουβάρι κλωστή. Ο Θησέας έδεσε την άκρη στην είσοδο, το ξετύλιγε καθώς προχωρούσε, σκότωσε τον Μινώταυρο και βγήκε ακολουθώντας τον μίτο.
Το ευτυχισμένο τέλος δεν κράτησε. Ο Θησέας έφυγε με την Αριάδνη, αλλά την άφησε στη Νάξο, όπου στις περισσότερες εκδοχές τη βρήκε ο Διόνυσος και την έκανε γυναίκα του. Ο Θησέας ξέχασε επίσης να αλλάξει τα μαύρα πανιά με λευκά, όπως είχε υποσχεθεί στον πατέρα του. Ο Αιγέας είδε τα μαύρα πανιά, πίστεψε ότι ο γιος του ήταν νεκρός και ρίχτηκε στη θάλασσα, που κατά τον μύθο από τότε λέγεται Αιγαίο.
Πίσω στην Κρήτη, ο Μίνωας θεώρησε υπεύθυνο τον Δαίδαλο που βοήθησε τους Αθηναίους και τον φυλάκισε μαζί με τον μικρό του γιο, τον Ίκαρο. Ο Δαίδαλος έφτιαξε δύο ζευγάρια φτερά από πούπουλα και κερί. Συμβούλεψε τον Ίκαρο να μην πετάξει ούτε πολύ χαμηλά, κοντά στα κύματα, ούτε πολύ ψηλά, κοντά στον ήλιο. Ο Ίκαρος, μεθυσμένος από την πτήση, ανέβηκε πολύ ψηλά. Το κερί έλιωσε, τα φτερά σκόρπισαν και έπεσε στη θάλασσα.
Ο μύθος και το ανάκτορο της Κνωσού
Όταν ο Άρθουρ Έβανς ανέσκαψε την Κνωσό στις αρχές του 20ού αιώνα, βρήκε ένα τεράστιο συγκρότημα από δωμάτια, διαδρόμους, σκάλες και αυλές σε πολλά επίπεδα. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς ένα τέτοιο κτίριο, όπως το έβλεπαν ερειπωμένο οι μεταγενέστεροι Έλληνες, θα μπορούσε να γεννήσει την ιδέα του λαβύρινθου. Ο ταύρος είχε επίσης κεντρική θέση στη μινωική τέχνη και λατρεία, από τη γνωστή τοιχογραφία με τα ταυροκαθάψια ως τα λίθινα κέρατα καθοσιώσεως. Κάποιοι μελετητές συνδέουν τη λέξη «λαβύρινθος» με τον λάβρυ, τον διπλό πέλεκυ που εμφανίζεται συχνά στη μινωική θρησκεία. Είναι ελκυστικές θεωρίες. Παραμένουν όμως θεωρίες, και ο ίδιος ο μύθος είναι μια πολύ μεταγενέστερη ελληνική ιστορία για μια Κρήτη του μακρινού παρελθόντος.
Περπατήστε σε έναν πέτρινο λαβύρινθο
Η Κρήτη έχει ακόμα τους δικούς της φυσικούς λαβύρινθους. Το φαράγγι της Ίμπρου φιδοσέρνεται για περίπου 8 χλμ. ανάμεσα σε ψηλά ασβεστολιθικά τοιχώματα, στενεύει σε σημεία στα δύο περίπου μέτρα και περνά από μια εντυπωσιακή φυσική πέτρινη αψίδα. Μίτος δεν χρειάζεται, γιατί το μονοπάτι είναι καθαρό και οι συνοδοί μας ξέρουν κάθε στροφή. Ελάτε μαζί μας να περπατήσουμε σε έναν από τους ομορφότερους πέτρινους διαδρόμους του νησιού.
