Στην ανατολική άκρη του οροπεδίου της Απτέρας, εκεί που το έδαφος κατεβαίνει απότομα προς τη θάλασσα, στέκει ένα πέτρινο φρούριο με στρογγυλό πύργο και χοντρά τείχη. Οι ντόπιοι το λένε Κουλέ, από την τουρκική λέξη για τον πύργο ή το μικρό οχυρό. Είναι πολύ νεότερο από την αρχαία πόλη γύρω του και έχει να πει μια εντελώς διαφορετική ιστορία.
Χτισμένος μετά την επανάσταση του 1866
Τον 19ο αιώνα η Κρήτη ήταν ακόμη μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ξεσηκωνόταν ξανά και ξανά. Η μεγάλη Κρητική Επανάσταση που ξέσπασε το 1866 κράτησε περίπου τρία χρόνια και κλόνισε τον έλεγχο των Οθωμανών στην ύπαιθρο. Μετά από αυτήν, οι αρχές έχτισαν σε όλο το νησί ένα δίκτυο από μικρά οχυρά και πύργους, για να επιτηρούν δρόμους, χωριά και ακτές.
Ο Κουλές της Απτέρας ανήκει σε αυτή την περίοδο. Η θέση του διαλέχτηκε προσεκτικά. Από την άκρη του οροπεδίου βλέπεις ολόκληρο τον κόλπο της Σούδας, απέναντι το Ακρωτήρι, πίσω τον κάμπο του Αποκόρωνα και τους δρόμους που ανεβαίνουν από την ακτή. Κάτω, στο Καλάμι, χτίστηκε περίπου την ίδια εποχή ένα μεγαλύτερο οθωμανικό φρούριο, γνωστό ως Ιτζεδίν. Τα δύο μαζί έλεγχαν τον κόλπο.
Βίγλα πάνω από τον κόλπο
Ο κόλπος της Σούδας είχε πάντα σημασία. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα και πιο προστατευμένα φυσικά λιμάνια της Μεσογείου. Οι Βενετοί οχύρωσαν το νησάκι στη μέση του κόλπου, και το φρούριό του άντεξε για δεκαετίες αφού η υπόλοιπη Κρήτη είχε περάσει στους Οθωμανούς. Όποιος κρατούσε τα υψώματα πάνω από τον κόλπο έβλεπε κάθε πλοίο που έμπαινε.
Αυτόν τον ρόλο είχε ο Κουλές. Ήταν φυλάκιο με μικρή φρουρά και παρατηρητήριο. Τα τείχη του έχουν μικρά ανοίγματα για βολή και επιτήρηση. Έμεινε σε χρήση ως τις τελευταίες δεκαετίες της οθωμανικής κυριαρχίας, πριν η Κρήτη γίνει αυτόνομη και τελικά ενωθεί με την Ελλάδα το 1913.
Τι βλέπετε σήμερα
Το φρούριο έχει αναστηλωθεί και είναι επισκέψιμο. Περνάς την πύλη και βρίσκεσαι σε έναν μικρό περίβολο, με τον στρογγυλό πύργο στη μία γωνία. Η τοιχοποιία είναι απλή και γερή, φτιαγμένη για να κάνει τη δουλειά της.
Η πραγματική ανταμοιβή όμως είναι η θέα. Από τα τείχη βλέπεις από ψηλά το Καλάμι και το Ιτζεδίν, τις Λεύκες και το βενετσιάνικο φρούριο της Σούδας, και πέρα από το νερό το Ακρωτήρι. Στο ηλιοβασίλεμα ο κόλπος γίνεται χρυσός και ροζ, και πίσω σου τα Λευκά Όρη πιάνουν το τελευταίο φως.
Ο Κουλές στο Sunset Quad
Το Sunset Quad τελειώνει εδώ, στην κορυφή της Απτέρας, την ώρα που ο ήλιος δύει πάνω από τη Σούδα. Τη θέα την απολαμβάνουν όλοι και από έξω. Η είσοδος στο φρούριο είναι προαιρετική. Αν θέλετε να μπείτε, το εισιτήριο κοστίζει 2 € το άτομο και πληρώνεται με μετρητά, οπότε έχετε μαζί σας λίγα κέρματα.
Χρήσιμα να ξέρετε
- Φορέστε κλειστά παπούτσια. Το έδαφος μέσα είναι ανώμαλο και τα σκαλιά παλιά και πέτρινα.
- Προσοχή κοντά στις άκρες των τειχών, ειδικά με παιδιά.
- Πάρτε κάτι ελαφρύ να ρίξετε στους ώμους. Μετά τη δύση στο οροπέδιο συχνά φυσάει.
