Σε ένα επίπεδο ύψωμα πάνω από τον κόλπο της Σούδας, λίγα λεπτά από τις Καλύβες, βρίσκονται τα ερείπια της Απτέρας. Στην αρχαιότητα ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις της δυτικής Κρήτης. Σήμερα είναι ένας ήσυχος, ανοιχτός χώρος όπου περπατάς ανάμεσα σε τείχη, δεξαμενές και ελιές, με τη θάλασσα από τη μια μεριά και τα Λευκά Όρη από την άλλη.

Ένα πολύ παλιό όνομα

Το όνομα της Απτέρας είναι παλαιότερο από τα περισσότερα μνημεία του λόφου. Πινακίδες Γραμμικής Β από την Κνωσό, της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, αναφέρουν έναν τόπο με το όνομα a-pa-ta-wa, που οι ερευνητές συνδέουν γενικά με την Άπτερα. Το όνομα, δηλαδή, υπήρχε ήδη στα μινωικά και μυκηναϊκά χρόνια.

Οι αρχαίοι Έλληνες το εξήγησαν με έναν μύθο. Εδώ έγινε ένας διαγωνισμός τραγουδιού ανάμεσα στις Μούσες και τις Σειρήνες. Οι Σειρήνες έχασαν, μάδησαν τα φτερά τους και έπεσαν στη θάλασσα, όπου έγιναν τα μικρά λευκά νησάκια του κόλπου. Γι' αυτό η πόλη λέγεται «Άπτερα», δηλαδή χωρίς φτερά, και τα νησάκια λέγονται ακόμη Λεύκες.

Η πόλη-κράτος

Στην κλασική και την ελληνιστική εποχή η Άπτερα έγινε ισχυρή, αυτόνομη πόλη. Είχε δικούς της νόμους, έκοβε δικά της νομίσματα και έλεγχε λιμάνια στον κόλπο της Σούδας. Ένα μακρύ τείχος από μεγάλες, προσεκτικά δουλεμένες πέτρες περιέβαλλε το οροπέδιο, και τμήματά του στέκουν ακόμη στις άκρες του χώρου. Όπως και οι περισσότερες κρητικές πόλεις εκείνων των αιώνων, έκλεινε συνθήκες και συμμαχίες με άλλες πόλεις, μέσα και έξω από το νησί.

Η ρωμαϊκή Άπτερα

Μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Κρήτης τον 1ο αιώνα π.Χ., η πόλη συνέχισε να ακμάζει. Πολλά από όσα θυμούνται οι επισκέπτες ανήκουν σε αυτή την περίοδο. Το πιο εντυπωσιακό είναι οι δύο μεγάλες υπόγειες δεξαμενές. Η μία έχει σχήμα Γ και η άλλη χωρίζεται σε τρεις μακρόστενες θολωτές αίθουσες. Μέσα τους καταλαβαίνεις πόση δουλειά χρειαζόταν για να έχει νερό μια πόλη πάνω σε λόφο τα ξερά καλοκαίρια.

Κοντά βρίσκονται ρωμαϊκά λουτρά, ένα ιερό και ένα μικρό θέατρο χτισμένο στην πλαγιά, που έχει αναστηλωθεί με φροντίδα. Η πόλη κατοικήθηκε και στα πρώτα βυζαντινά χρόνια. Η παρακμή της αποδίδεται σε σεισμούς και αργότερα στις επιδρομές στα παράλια.

Η μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου

Στη μέση του αρχαιολογικού χώρου στέκει η μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Οι ρίζες της φτάνουν στη βυζαντινή περίοδο και αργότερα συνδέθηκε με τη μεγάλη μονή του Αγίου Ιωάννη στην Πάτμο. Μοναχοί έμεναν εδώ ως τον 20ό αιώνα. Η λιτή εκκλησία και η αυλή της βρίσκονται ανάμεσα στα αρχαία, σαν υπενθύμιση ότι ο λόφος δεν έπαψε ποτέ εντελώς να κατοικείται.

Γιατί αξίζει

Η Άπτερα είναι εύκολα προσβάσιμη, σπάνια έχει κόσμο και έχει μεγάλη ποικιλία: ρίζες στην Εποχή του Χαλκού, μια ελληνιστική πόλη, ρωμαϊκά υδραυλικά έργα και ένα βυζαντινό μοναστήρι, όλα σε έναν περίπατο. Στην ανατολική άκρη του οροπεδίου φτάνεις και στο οθωμανικό φρούριο, τον Κουλέ, με μία από τις ωραιότερες θέες στον κόλπο της Σούδας.

Χρήσιμα να ξέρετε

  • Πάρτε νερό και καπέλο. Στο οροπέδιο η σκιά είναι λίγη.
  • Φορέστε παπούτσια που πατάνε καλά. Τα μονοπάτια έχουν χαλίκι και σημεία με ανωμαλίες.
  • Το απογευματινό φως εδώ είναι υπέροχο και η ζέστη πιο ήπια.

Δείτε την με την Crete it!

Την Άπτερα την ξέρουμε καλά, αφού είναι δίπλα μας. Μπορείτε να ανεβείτε με τα πόδια στη διαδρομή της Αρχαίας Απτέρας ή να περάσετε μέσα από τους ελαιώνες με το Sunset Quad, που τελειώνει στον Κουλέ την ώρα που ο ήλιος δύει πάνω από τον κόλπο της Σούδας.