Ρωτήστε έναν Κρητικό πού γεννήθηκε ο Δίας και η απάντηση θα έρθει χωρίς δισταγμό: εδώ. Το ίδιο λέει και η αρχαία ελληνική μυθολογία. Ο πιο ισχυρός από τους θεούς του Ολύμπου πέρασε τα πρώτα του χρόνια στην Κρήτη, κρυμμένος σε μια σπηλιά, θρεμμένος από μια κατσίκα και φυλαγμένος από πολεμιστές που χόρευαν. Ο μύθος δένει τα βουνά του νησιού με την ίδια την αρχή των Ελλήνων θεών.

Το τέχνασμα της Ρέας

Σύμφωνα με τον Ησίοδο, ο Τιτάνας Κρόνος κυβερνούσε τον κόσμο μαζί με τη γυναίκα του, τη Ρέα. Είχε μάθει ότι ένα από τα παιδιά του θα τον έριχνε από τον θρόνο, γι' αυτό κατάπινε κάθε μωρό μόλις γεννιόταν. Όταν η Ρέα ήταν έτοιμη να γεννήσει τον Δία, ζήτησε βοήθεια και τη συμβούλεψαν να πάει στην Κρήτη. Εκεί γέννησε κρυφά και έκρυψε το νεογέννητο σε μια σπηλιά.

Για να ξεγελάσει τον Κρόνο, η Ρέα τύλιξε μια πέτρα σε σπάργανα και του την έδωσε. Εκείνος την κατάπιε χωρίς δεύτερη ματιά. Ο Δίας μεγάλωσε με ασφάλεια στο νησί και, όταν ενηλικιώθηκε, ανάγκασε τον Κρόνο να βγάλει τα παιδιά που είχε καταπιεί. Μαζί νίκησαν τους Τιτάνες και ο Δίας έγινε βασιλιάς των θεών.

Οι Κουρήτες και η Αμάλθεια

Ένα μωρό που κλαίει δεν κρύβεται εύκολα. Κατά τον μύθο, οι νεαροί πολεμιστές που λέγονταν Κουρήτες φύλαγαν τη σπηλιά και χόρευαν στην είσοδό της, χτυπώντας τα δόρατα πάνω στις ασπίδες τους. Ο θόρυβος σκέπαζε το κλάμα του μωρού για να μην το ακούσει ποτέ ο Κρόνος.

Το παιδί το θήλασε η Αμάλθεια. Στις περισσότερες εκδοχές είναι κατσίκα, ενώ σε κάποιες είναι νύμφη που φρόντιζε μια κατσίκα. Μια γνωστή ιστορία λέει ότι έσπασε ένα από τα κέρατά της και έγινε το περίφημο κέρας της Αμάλθειας, το κέρας της αφθονίας που ήταν πάντα γεμάτο τροφή. Άλλες εκδοχές προσθέτουν μέλισσες που τάιζαν το μωρό με μέλι. Ταιριάζει άλλωστε το νησί του αγριμιού να δώσει στον βασιλιά των θεών μια κατσίκα για τροφό.

Δύο σπήλαια, ένας θεός

Οι αρχαίοι συγγραφείς δεν συμφωνούσαν όλοι για το ποια σπηλιά προστάτεψε τον Δία, και δύο κρητικά σπήλαια διεκδικούν την τιμή.

  • Το Δικταίον Άντρο, πάνω από το χωριό Ψυχρό στο οροπέδιο Λασιθίου, στην ανατολική Κρήτη, αναφέρεται συχνά ως ο τόπος της γέννησης.
  • Το Ιδαίον Άντρο, ψηλά στην Ίδη κοντά στο οροπέδιο της Νίδας, αναφέρεται συχνά ως ο τόπος όπου ανατράφηκε ο Δίας.

Και τα δύο σπήλαια ήταν πραγματικοί χώροι λατρείας στην αρχαιότητα. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν σε αυτά πολλά αφιερώματα, ανάμεσά τους και διακοσμημένες χάλκινες ασπίδες στο Ιδαίον Άντρο, που θυμίζουν τις ασπίδες των Κουρητών. Η Κρήτη κράτησε και μια πιο ασυνήθιστη παράδοση. Κάποιοι Κρητικοί υποστήριζαν ότι ο Δίας πέθανε και θάφτηκε στο νησί τους, κάτι που σκανδάλιζε τους υπόλοιπους Έλληνες.

Ο Ψηλορείτης, το βουνό του Δία

Η αρχαία Ίδη είναι σήμερα πιο γνωστή ως Ψηλορείτης. Η κορυφή του, ο Τίμιος Σταυρός, φτάνει περίπου τα 2.456 μ. και είναι το ψηλότερο σημείο της Κρήτης. Στην κορυφή στέκει ένα μικρό πέτρινο εκκλησάκι. Με καθαρό καιρό η θέα αγκαλιάζει μεγάλο μέρος του νησιού, από το Κρητικό ως το Λιβυκό πέλαγος. Πολλοί πεζοπόροι ανεβαίνουν από το οροπέδιο της Νίδας, κοντά στο Ιδαίον Άντρο, οπότε η διαδρομή περνά μέσα από το ίδιο το τοπίο του μύθου.

Ανεβείτε στο βουνό του Δία

Όταν βρεθείτε στον Ψηλορείτη, καταλαβαίνετε γιατί οι αρχαίοι φαντάστηκαν έναν θεό να μεγαλώνει εδώ. Το βουνό είναι άγριο, γυμνό και κοντά στον ουρανό. Ελάτε μαζί μας στην πεζοπορία προς την κορυφή Τίμιος Σταυρός και περπατήστε ως την ταράτσα της Κρήτης, στις πλαγιές όπου, όπως λέει ο μύθος, ο βασιλιάς των θεών πέρασε τα παιδικά του χρόνια.